(zdjęcie z pisma Inżynier Kolejowy). Cała sieć przedstawiała się imponująco (przed II wojną bez bocznic leśnych miała około 130 km, a po dołączeniu odcinka Pupy – Myszyniec ponad 150km!):

Pierwotnie zarząd kolei i jej zaplecze mieściło się w Grabowie (Ostrołęka), już w okresie międzywojennym zostało przeniesione do Myszyńca.

Więcej o tej linii można poczytać TU.

W tym samym czasie w Biłgoraju zbudowano trójkąt, a sama stacja wyglądała dość skromnie:

(Foto: www.ebay.de)

Po przekuciu linii na szerokość 750mm w Zwierzyńcu pętlę zastąpiono trójkątem, a w Biłgoraju trójkąt – obrotnicą. Na marginesie warto zauważyć że na linii Ordynackiej (jeszcze przed I wojną) w trudnym terenie Roztocza zastosowano zakosy (w celu pokonania dużej różnicy wysokości). Widoczne są one do dzisiaj w terenie i na mapach Roztoczańskiego Parku Narodowego jako tzw. Weksle:

Po II wojnie światowej kolej Zwierzyniec – Biłgoraj połączono z kolejką leśną Lipa – Biłgoraj. Połączenie nie przyniosło jednak planowanego zwiększenia ruchu towarowego i wkrótce je rozebrano. Kolejka leśna w Lipie pracowała aż do lat ’80. Jako jej pamiątkę zachowano tabor (obecnie w skansenie w Janowie Lub.). Wolontariusze naszej Fundacji wspierali Lasy Państwowe przy urządzeniu tego skansenu i remoncie taboru.

 Zaplecze kolei zlokalizowano w Białej, nieopodal stacji normalnotorowej. Do dzisiaj zachował się tu m.in. budynek mieszkalny i dworcowy:

Linia miała kształt litery Y: z Roskoszy prowadziły dwa odgałęzienia: do Konstantynowa i do Janowa. Na linii Janowskiej była też bocznica do Cieleśnicy (duży folwark i gorzelnia). Kształt linii określił wieloletni sposób prowadzenia ruchu, widoczny np. w rozkładzie jazdy z roku 1932:

Otóż pociągi z Białej wyjeżdżały w trakcji podwójnej, rozpinanej w Roskoszy. Widać to na zdjęciu, które otrzymałem dzięki uprzejmości ś.p. p. Andrzeja Królika, autora ciekawych wspomnień z dzieciństwa na tejże kolei:

Do dzisiaj po kolei zachowało się kilka mostów, najciekawsze to most w Białej na rz. Krznie:

oraz drugi na rz. Klukówce w Roskoszy:

Początek sieci kolei Jędrzejowskich dali jednak Austriacy w czasie I wojny – budując odcinki od Jędrzejowa i od Miechowa. Miały typową dla kuk Heeresfeldbahnen szerokość toru 700 mm. Ponad sto zdjęć z tego okresu zachowało się w wiedeńskim Kriegsarchiv. Niektóre opublikowano też jako pocztówki – poniżej st. Jędrzejów:

Z późniejszego okresu pochodzi ten ciekawy dokument:

Swój odcinek zbudował Powiat Pińczowski (po trasie austriackiej kolei konnej):

Poniżej fragment dokumentu z zasobu AP Pińczów, dotyczący budowy zwornika sieci – czyli Kolei Działoskiej:

Kolejny bibelot pochodzi z 1937 i można go znaleźć w internecie:

Ostatnia ciekawostka już z prasy powojennej z 1950 r.:

W kontekście ostatniej notatki zamieszczam też przedwojenny plan (fragment mapy WIG) „serpentin pińczowskich” i zdjęcie ich śladów w terenie (AD 2009):

Zarząd FPKW i wolontariusze 

Wynika z tego, że tabor wywieziony przez Rosjan z pruskich kolei (m.in z Ełckiej i Oleckiej) przejściowo trafił na WKD! Przejściowo, gdyż już w lipcu 1915 r. Rosjanie ewakuowali praktycznie cały tabor z WKD dalej do Rosji. Poszliśmy tym tropem i dopytaliśmy o to naszych rosyjskich przyjaciół   I tak parowozy Union 1894 i 1895 (ex Olecko) przechowywano pod chmurką na stacji Peresyp w Odessie w sierpniu 1918 r. Następnie parowozy Unio 1894 i 1896 pracowały na kolei Nikolaye – Pavdinskaya na Uralu aż do roku 1946. Los nru 1895 jest nieznany. Na stacji Peresyp w 1918 r. spisano też dwa parowozy z taboru własnego WKD – mianowicie Kołomny 4231 i 4232. Ich dalszy los jest jednak nieznany. Zagadkowe są też parowozy przeznaczone dla kolei Jabłonowskiej o prześwicie 800 mm – być może przekuwano jakieś z szerokości 750 mm.

W ostatni weekend miały miejsce jazdy testowe. Dzięki Koledze Maćkowi udało się nam przejechać całą trasą pierwszym kursem. Wagon jest repliką oryginalnego znajdującego się w Muzeum w Sochaczewie. Szerokość toru 900 mm. Kolejkę konną zbudowano w 1902 r. w celu ułatwienia komunikacji pomiędzy stacją kolejową Mrozy a sanatorium w Rudce. Film z 1959 r. można zobaczyć tu.